Коом

Хантавирус деген эмне? Белгилери, жугуу жолдору жана алдын алуу

Taberik Newsroom 7 мүн окуу

Хантавирустар – адамга кемирүүчүлөр аркылуу, негизинен оору козгогучтардын бөлүкчөлөрүн дем алуу жолу менен жуктуруп алганда таралуучу вирустар тобу. Алар өпкө же бөйрөк органдарын жабыркатууну кошо алганда, оор ооруларды пайда кылат.

Хантавирус адамдан адамга адатта жукпаса да жана ДСУнун (World Health Organization) билдирүүсү боюнча, адамдардын арасында таралуу коркунучу төмөн болгону менен, «Би-би-си» басылмасынын маалыматына караганда, эксперттер мурунку эпидемиялар учурунда «Андес» штаммына тиешелүү ушундай учурларды байкашкан. Түштүк Африка Республикасынын (ЮАР) бийлиги Улуттук жугуштуу оорулар институтунун анализдеринен кийин, кемедеги эки бейтаптан дал ушул штамм аныкталганын тастыктаган.

Хантавирус | Taberik Style Infographic

ХАНТАВИРУС

lat. Hantavirus · Үй-бүлөсү Hantaviridae
Кемирүүчүлөр аркылуу таралуучу оор вирус. Бөйрөк жана өпкө синдромдорунун негизги козгогучу. Алдын алуу – эффективдүү стратегия.
ЖУГУУ ЖОЛДОРУ
Аба аркылуу + түз байланыш
Вирус негизинен кемирүүчүлөрдүн кургаган заңы/заарасы аркылуу абага тарайт. Ошондой эле тийүү же тиштелүү да коркунучтуу.
  • 💨 Дем алуу (аэрозоль) — эң кеңири жол
  • 🐭 Кемирүүчүнүн калдыктары менен байланыш
  • 🦷 Тиштелүү (сейрек, бирок мүмкүн)
⚠️ Адамдан адамга жугуу өтө сейрек (Түштүк Американын Анд штаммынан башкасы).
НЕГИЗГИ СИНДРОМДОР
2 клиникалык формасы бар
Хантавирус адамда эки оор синдромду пайда кылат: Бөйрөк синдрому жана Хантавирустук өпкө синдрому.
  • БСГЫ: Евразия — бөйрөк жетишсиздиги, ысытма
  • ХӨС: Америка — өпкө шишиги, дем алуунун начарлашы
АЛДЫН АЛУУ ТААСИРИ
Нымдуу тазалоо + респиратор
Эффективдүү алдын алуу гигиеналык эрежелерди сактоого негизделген: суу менен нымдуу тазалоо, дезинфекция, азыкты жабык идиштерде сактоо.
  • 🏠 Үйдү, кампаны нымдуу тазалоо
  • 😷 Бет кап, мээлей колдонуу
  • 🧴 Дезинфекциялоочу каражаттар (хлор эритмеси)
Бөйрөк синдрому бар геморрагиялык ысытма
📍 Евразия (Европа, Азия, КМШ)
  • 🌡️ Катуу ысытма (38–40°C), баш оору
  • 💢 Бел жана булчуңдардын оорушу
  • 💧 Зааранын азайышы, бөйрөк функциясынын бузулушу
  • 🩸 Оор учурларда кан куюлуу (геморрагия)
📊 БСГЫ боюнча өлүм көрсөткүчү 1–15% (агымга жараша)
Хантавирустук өпкө синдрому (ХӨС)
📍 Түндүк жана Түштүк Америка
  • 🤧 Сасык тумоого окшош башталышы (ысытма, булчуң оору)
  • 😮‍💨 Тез эле дем алуунун начарлашы, өпкөгө суу жыйналышы
  • ⚠️ Жогорку өлүм коркунучу (30–50%ке жетет)
  • 🏥 Шашылыш интенсивдүү терапия талап кылынат
🔬 Анд хантавирусунун адамдан адамга жугуу мүмкүнчүлүгү бар

🧼 Тазалык протоколу

Үйдү, гараждарды, кампаларды нымдуу чүпүрөк менен сүртүү. Чаң чыгарбай, дезинфекциялоочу каражаттарды (хлор эритмеси 1:10) колдонуу.

😷 Жеке коргонуу

Эгер кемирүүчүлөрдүн издери көп болсо — N95 же респиратор, резина мээлей, көз айнек кийүү. Тазалоо аяктагандан кийин колду самындап жуу.

📦 Азык-түлүк коопсуздугу

Тамак-ашты герметикалык идиштерде сактоо. Кемирүүчүлөргө жол бербөө үчүн азыктарды жабык шкафтарда же банкаларда кармоо.

⚡ Кошумча эскертүү: эгер чычкандын заңы, заарасы көп болсо, желдетип, нымдуу ыкма менен тазалап, андан кийин колду кунт коюп жууңуз. Вирус кургак чаңда 2–3 күн активдүү сакталат.
📍 АЛГАЧКЫ АНЫКТАЛЫШЫ
Хантавирус биринчи жолу 1970-жылдары Кореянын Хантан дарыясынын аймагында аныкталган. Ошондон улам аталышы келип чыккан.
🧬 ГЕОГРАФИЯЛЫК ТАРАЛЫШЫ
БСГЫ — Европа, Азия, КМШ. ХӨС — Түндүк жана Түштүк Америка, Канада жана Аргентина.
💡 ПРОФИЛАКТИКА
Кемирүүчүлөр менен байланышты болтурбоо — эң негизги коргонуу стратегиясы.