Кыргызстан ДСУнун балык чарба субсидиялары боюнча макулдашуусуна кошулду

2026-жылдын 5-майында Женевадагы Дүйнөлүк соода уюмунун штаб-квартирасында Кыргыз Республикасы Балык чарбачылыгы боюнча субсидиялар тууралуу келишимди кабыл алуу жөнүндө расмий инструментти тапшырды.

Кыргызстандын атынан салтанатка өлкөнүн ДСУ алдындагы туруктуу өкүлү Омар Султанов жана Экономика жана коммерция министрлигинин өкүлү Нурбек Максутов катышты.

Бир караганда, бул символикалык кадамдай көрүнүшү мүмкүн. Кыргызстандын деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок. Өлкөдө ири океандык флот да жок. Бирок дүйнөлүк соода системасында бул келишим Бишкектин эл аралык эрежелерге жакындашуусунун маанилүү белгиси катары каралууда.

Бул келишим эмне тууралуу?

Балык чарбачылыгы боюнча субсидиялар жөнүндө келишим — ДСУ тарыхындагы экологиялык багыттагы алгачкы ири глобалдык соода келишимдеринин бири.

Анын негизги максаты — мыйзамсыз жана көзөмөлсүз балык уулоону каржылаган мамлекеттик субсидияларды кыскартуу. ДСУнун маалыматына ылайык, дүйнөдөгү балык запастарынын үчтөн бири ашыкча эксплуатацияланып жатат.

Документ биринчи жолу соода эрежелерин экологиялык жоопкерчилик менен байланыштырып жатат. Бул климат жана азык-түлүк коопсуздугу боюнча глобалдык саясаттын жаңы багыты катары бааланууда.

Кыргызстанга эмне пайда?

Кыргызстандын деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок болсо да, өлкө акыркы он жылда ички балык чарбасын өнүктүрүүгө аракет кылууда. Айрыкча Ысык-Көл, Соң-Көл жана Чүй облусундагы форель жана осетр чарбалары өсүп жатат.

Расмий маалыматтар боюнча, Кыргызстан акыркы жылдары Европага жана Орусияга балык экспортун көбөйтүүгө аракеттенүүдө. ДСУнун келишимине кошулуу экспорттук ишенимди күчөтүшү мүмкүн.

Экономикалык мүмкүнчүлүктөр

Кыргыз өкмөтү акыркы жылдары балык чарбасын экспорттук тармакка айландырууну көздөп келет. Айыл чарба министрлиги экологиялык таза тоо сууларын өлкөнүн артыкчылыгы катары көрсөтүүдө.

Эгер Кыргызстан ДСУ эрежелерин толук сактай алса, өлкө келечекте “экологиялык таза балык өндүрүүчү” имиджин түзө алат. Бул Европа жана Жакынкы Чыгыш базарлары үчүн маанилүү.

Бирок коркунучтар да бар

Эксперттердин айтымында, Кыргызстандын балык чарбасы дагы эле инфраструктуралык көйгөйлөргө туш болууда.

Негизги маселелер: жемдин кымбаттыгы, логистика, лабораториялык сертификациянын жетишсиздиги жана браконьерлик.

Ысык-Көлдөгү экологиялык басым дагы чоң тема. Акыркы жылдары айрым экологдор тор чарбаларынын көбөйүшү көлдүн экосистемасына терс таасир этиши мүмкүн деп эскертип келишет.

Эмне үчүн бул саясий жактан маанилүү?

Кыргызстан акыркы жылдары эл аралык институттар менен ишенимди бекемдөөгө аракет кылууда. Айрыкча санкциялар, соода маршруттары жана геосаясий басым күчөгөн учурда ДСУнун эрежелеринин сакталышы Бишкек үчүн стратегиялык мааниге ээ болуп калды.

Женевадагы жолугушуу дагы Кыргызстандын дүйнөлүк соода системасындагы ролун бекемдөө аракети катары каралууда.

Азырынча бул келишим Кыргызстандын экономикасын түп-тамырынан өзгөртпөйт. Бирок ал өлкөнүн дүйнөлүк рынокко интеграциялануу стратегиясынын дагы бир бөлүгү болуп калды.

Деңизге чыкпаган чакан өлкө үчүн бул — балык тууралуу эмес, эл аралык эрежелерге болгон ишеним тууралуу келишим.