Дүйнө

Трамп Ирандын жаңы өзөктүк объектисине сокку урууну маалымдады

Taberik Newsroom 4 мүн окуу
Дональд Трамп Ирандын «Пикакс» өзөктүк объектисине чечүүчү сокку урууну анонстоду — Taberik
Реалдуу убакыт № TBRK-2607-IR
Геосаясат & Коопсуздук

Коланг тоосундагы туннелдер жана «Пикакс» кризиси

Трамп Ирандын жашыруун өзөктүк объектисине карата чечүүчү аскердик сокку жакындап калганын билдирди — иликтөө Натанзга коошкон туннелдер тармагын изилдейт.

Бишкек 21-июль, 2026-жыл Дүйнө бөлүмү
Макаланы угуу
00:00

АКШ президенти Дональд Трамп Иран өзөктүк курал иштеп чыгуу тууралуу «кичине болсо да ойлонгон» же аны даярдоого колдонгон каалаган объектке «абдан кубаттуу сокку» ураарын ачыктады. Ливандын президенти Джозеф Аун менен болгон жолугушуу учурунда журналисттердин суроолоруна жооп берип жатып, Америка лидери Тегерандын жаңы жашыруун туннелдерине карата АКШ менен Израилдин чечүүчү аскердик чаралары жакындап калганын эскертти.

Америкалык басылма The Wall Street Journal Израиль берген чалгындоо маалыматтарына таянуу менен, Иран өткөн күздө уран байытуучу центрифугаларды Коланг тоосундагы туннелдерге которгонун жазып чыккан. Ак үйдүн башчысы дал ушул чалгындоо маалыматтарына токтолуп, АКШ Иран өзөктүк куралды иштеп чыгуу үчүн пайдаланып жатат деп болжолдонгон объектке чечүүчү сокку урарын тастыктады.

«Биз бул объектке сокку урабыз. Алар өзөктүк курал тууралуу кичине болсо да ойлонгон ар бир объектке биз абдан, абдан кубаттуу сокку урабыз. Керектүү материал жок болсо, центрифугалардын өзү эч нерсени чечпейт. Ал эми ал материал аларда жок. Биз бул материалдын которулушун көзөмөлдөп жатабыз. Бардык активдүүлүк ушул жерде топтолгон жана жакында бул аймакка кубаттуу сокку урушубуз толук мүмкүн», — деп баса белгиледи Дональд Трамп.

Интерактивдүү Карта OpenStreetMap маалыматы

Коланг тоосундагы «Пикакс» өзөктүк туннели

Натанз комплексинин жанындагы Коланг тоосунда (Kuh-e Kolang Gaz La) жайгашкан жашыруун туннелдер тармагы.

15 ай
үзгүлтүксүз курулуш жана транспорт активдүүлүгү (ISIS)
2007
эски туннелдер тармагы ушул жылдан бери кеңейтилүүдө
28.02
Натанз мурда бомбаланган согуштун башталышы
Булак: ISIS, OpenStreetMap, The Wall Street Journal · Карта: ТАБЕРИК

Америкалык аскердик стратегияда жана Израилдин чалгын кызматтарында «Пикакс» деген коддук аталыш менен белгилүү болгон бул тоолуу объект Тегерандан түштүктү көздөй 220 чакырым аралыкта жана Натанздагы башкы өзөктүк комплекс менен туташ аймакта (болгону 2 чакырым алыстыкта) жайгашкан. Натанздагы негизги объект АКШ жана Израиль тарабынан 28-февралда башталган масштабдуу согуштун жүрүшүндө, ошондой эле өткөн жылдагы 12 күндүк аскердик кагылышуу маалында да катуу бомбалоого кабылган.

Түз баяндама

«Иранда эч кандай өзөктүк курал болбошу керек. Баары абдан жөнөкөй. Иран өзөктүк куралга ээ боло албайт. Келечектеги тынчтык келишими Тегерандын өзөктүк куралга жетүүсүн толугу менен бөгөттөйт: алар аны сатып алуу, иштеп чыгуу же башка бир жол менен ээ боло алышпайт».

— Дональд Трамп

Илим жана эл аралык коопсуздук институтунун (ISIS) соңку аналитикалык баяндамаларына таянсак, Коланг тоосундагы «Пикакс» объектисинде акыркы 15 айдан бери активдүүлүк бир да күн токтобой келет. Бул аймакта жүк ташуучу оор транспорттун үзгүлтүксүз кыймылы байкалып, подземдик тоннелдерди чыңдоо, кайтарылуучу атайын периметрди түзүү иштери кызуу жүргүзүлүүдө. Мындан сырткары, 2007-жылы курулган эски тоннелдер тармагын кайрадан калыбына келтирүү жана кеңейтүү иштери аткарылганы тастыкталган.

Вашингтондун позициясы өзгөрүүсүз калууда: Америка кошулма штаттары Тегерандын уран байытуу программасын аскердик деңгээлге жеткирүүсүнө жол бербейт. Трамптын айтымында, дипломатиялык келишимдер же чечүүчү аскердик соккулар аркылуу Ирандын өзөктүк куралга ээ болуусу таптакыр бөгөттөлөт.

Иш кагазы: негизги фактылар

Максаттуу объект
Коланг тоосундагы «Пикакс» коддуу жашыруун туннелдер комплекси (Натанздан 2 км аралыкта).
Чалгындоо булагы
Израилдин чалгын кызматы жана The Wall Street Journal басылмасынын иликтөөсү.
Соңку активдүүлүк
ISIS маалыматы боюнча 15 ай бою туннелдерди чыңдоо, оор жүк транспортун тартуу жана 2007-жылдагы эски туннелдерди кеңейтүү иштери жүргөн.
АКШ позициясы
Дональд Трамп центрифугаларды жана материалдардын которулушун көзөмөлдөп жатканын жана чечүүчү аскердик сокку уруларын жарыялады.