«Көгүлтүр Ысык-Көл»: Башкаруунун жаңы моделиби же реформалардын күзгүсүбү?

7-майда Чолпон-Ата шаарында «Көгүлтүр Ысык-Көл» санаторийинин 60 жылдык мааракеси жана жаңы үч кабаттуу корпусунун ачылышы өттү. Президент Садыр Жапаров катышкан бул иш-чара жөн гана салтанат эмес, өлкөдөгү башкаруу системасынын трансформациясын чагылдырган маанилүү окуя катары бааланууда.

Инфраструктуралык секирик: 40 жылдык тыныгуудан кийинки жандануу

Жаңы корпус акыркы 40 жыл ичиндеги алгачкы ири курулуш болуп калды. 97 орундуу заманбап имарат, капиталдык оңдоодон өткөн амфитеатр, термалдык булактар жана бассейн – мунун баары санаторийдин жаңы жүзүн аныктайт. Президенттин маалыматына таянсак, акыркы эки жылда мекеменин таза кирешеси эки эседен ашык өсүп, кызматкерлердин маянасы жогорулаган.

Бул көрсөткүчтөр советтик доордон бери кароосуз калган санаторий-курорт тармагындагы оң өзгөрүүлөрдүн башаты десек болот. «Ысык-Ата», «Жети-Өгүз», «Жыргалаң» жана «Улан» сыяктуу объектилердин Президенттин Иш башкармалыгына (ИБ) өткөрүлүшү бюрократияны азайтып, чечимдерди ыкчам кабыл алууга шарт түздү.

❮ ❯ ⛶

(Фото: Кыргыз Республикасынын Президентинин басма сөз кызматы)

«Өзүнчө өкмөт» деген сынга жооп: Натыйжалуулук биринчи орунда

Коомдо Президенттин Иш башкармалыгы өтө көп функцияларды, анын ичинде Санариптик өнүгүү министрлигинин айрым милдеттерин өзүнө алып, «параллелдик өкмөткө» айланып баратканы тууралуу сын айтылып келет. Садыр Жапаров бул дооматтарга түз жооп берди:

• Институттардын бүтүндүгү: Жогорку Кеңеш, Министрлер Кабинети жана күч органдары өз алдынча ишин улантууда.
• Функционалдык зарылчылык: Санариптик министрлик айрым тапшырмаларды аткара албагандыктан, алар ИБга өткөрүлүп, иштин темпи тездеди.
• Бюрократия менен күрөш: Мурдагы «бири-бирине шылтоо» системасы натыйжалуулук менен алмашты.

Бул жерде негизги суроо туулат: борборлоштуруу канчалык деңгээлде туруктуу? Кыска мөөнөттө бул ыкма инфраструктуралык долбоорлорду алдыга жылдырды. Бирок, узак мөөнөттүү келечекте бийликтин бир колго топтолушу коррупциялык тобокелдиктерди жаратпайбы? Президенттин командасы бул суроого «анык жыйынтыктар» менен жооп берүүгө аракет кылууда.

Каршылыктарга карабай жасалган реформалар

Жапаров өз сөзүндө Кумтөрдү мамлекетке кайтаруудан баштап, кесиптик бирликтердеги реформаларга чейинки ар бир кадам чоң каршылык менен коштолгонун белгиледи. Анын пикиринде, ар бир өзгөрүүгө жеке кызыкчылыгын көздөгөн мурдагы же азыркы аткаминерлер тоскоолдук жаратууда.

Реформалардын «тизмеги»:

1. «Унаа» ишканасы: Тартип орнотуу жана ачык-айкындуулук.
2. Темир жол: Кочкор – Кара-Кече багытындагы стратегиялык курулуштун башталышы.
3. Аэропорттор: Аба дарбазаларын заманбап стандарттарга келтирүү.
4. Чек ара: Көп жылдык талаштуу маселелерди чечүү.

Мөөнөт жана натыйжа

«Көгүлтүр Ысык-Көл» санаторийинин жаңылануусу – бул учурдагы бийликтин иштөө принцибинин символу. Бир жагынан, бул мамлекеттик чарбачылыктын натыйжалуулугу жана туризмге болгон инвестиция. Экинчи жагынан, бийликтин бардык тармакка терең киришинин белгиси.

Кыргызстан үчүн реформаларды ишке ашырууда саясий эрк өтө маанилүү. Бирок бул эрк демократиялык тең салмактуулукту сактоо менен айкалышуусу керек. Бүгүнкү күндө коом үчүн башкы критерий – убада эмес, конкреттүү жыйынтык (мектептер, жолдор, пенсиялар).

TABERIK белгилегендей, «Көгүлтүр Ысык-Көл» өлкө тандаган жолдун бир элементи. Бул жолдун канчалык ийгиликтүү болорун жакынкы жылдардагы экономикалык көрсөткүчтөр жана элдин жашоо деңгээли көрсөтөт.